معرفي رشته زيست فناوري

به طور كلي هر گونه كنش هوشمندانه بشر در آفرينش، بهبود و عرضه فراورده‌هاي گوناگون با استفاده از جانداران، به ويژه از طريق دستكاري آن‌ها در سطح مولكولي در حيطه اين مهم‌ترين، پاك‌ترين و اقتصادي‌ترين فناوري سده حاضر، زيست‌فناوري، قرار مي‌گيرد. نام اين دانش از اين رو در ايران با نام «زيست فناوري» يا بيوتكنولوژي شناخته مي‌شود كه اين عمل تقريباً در تمام كشورهاي جهان با همين نام شناخته مي‌شود. زيست فناوري را در يك تعريف كلي به كارگيري اندامگان يا ارگانيسم يا فرايندهاي زيستي در صنايع توليدي يا خدماتي دانسته‌اند. (جهت مشاهده ادامه مطلب كليك كنيد...)

 

مدير گروه : خانم دكتر منتظر

 


اساس‌ و پايه‌ بيوتكنولوژي‌ جديد را مي‌توان‌ انتقال‌ ژن‌هاي‌ يك‌ موجود به‌ موجود ديگر و فعال‌ ساختن‌ آنها در موجود جديد دانست‌؛ فن‌آوري‌ رو به‌ گسترشي‌ كه‌ امروزه‌ به‌ سرعت‌ در صنايع‌ دارويي‌، غذايي‌، پزشكي‌، شيميايي‌ و كشاورزي‌ وارد شده‌ است‌. براي‌ مثال‌ ممكن‌ است‌ اين‌ ژن‌ها وارد يك‌ باكتري‌ شوند و پس‌ از فعال‌ شدن‌، تركيبات‌ كم‌ مقدار ولي‌ باارزشي‌ چون‌ هورمون‌ رشد يا انسولين‌ ايجاد كنند يا ممكن‌ است‌ اين‌ ژن‌ها به‌ گياهان‌ منتقل‌ شده‌ و گونه‌هايي‌ را ايجاد كنند كه‌ در مقابل‌ آفت‌كش‌ها مقاوم‌ هستند يا اين‌ كه‌ بازدهي‌ بالايي‌ دارند. به‌ اين‌ ترتيب‌ استفاده‌ از انسولين‌ براي‌ بيماران‌ ديابتي‌ محدوديت‌ خاصي‌ نخواهد داشت‌ همچنين‌ كشاورزان‌ مي‌توانند در پرورش‌ گياهاني‌ چون‌ سويا از سموم‌ و آفت‌كش‌هاي‌ كمتري‌ استفاده‌ كنند وبا استفاده‌ از نژادهاي‌ جديد، با همان‌ سرمايه‌گذاري‌ قبلي‌، محصولي‌ تا چند برابر به‌ دست‌ آورند.رشته‌ بيوتكنولوژي‌ يك‌ رشته‌ كاربردي‌ و ميان‌ رشته‌اي‌ مهندسي‌ ـ علوم‌ پايه است‌ كه‌ قلمرو آن‌ حداقل‌ 33 حوزه‌ تخصصي‌ علوم‌ را در برمي‌گيرد. اين‌ رشته‌ در كشور ما از سال‌ 1378 در دانشكده‌ علوم‌ دانشگاه‌ تهران‌ در مقطع‌ دكتراي‌ پيوسته‌ ارائه‌ مي‌شود.رشته‌ بيوتكنولوژي‌ از سه‌ مرحله‌ كارشناسي‌، كارشناسي‌ارشد و دكتري‌ تشكيل‌ شده‌ است‌ كه‌ دانشجويان‌ در مرحله‌ كارشناسي‌ پس‌ از گذراندن‌ موفقيت‌آميز دروس‌ مشترك‌ معرفتي‌- نظري‌، علوم‌ پايه‌، پزشكي‌، مهندسي‌ و مباني‌ بيوتكنولوژي‌ به‌ اضافه‌ آموختن‌ زبان‌ انگليسي‌ در حد 550 نمره‌ تافل‌ و آشنايي‌ كامل‌ با يك‌ زبان‌ برنامه‌نويسي‌ كامپيوتر ، مي‌توانند وارد مرحله‌ دوم‌؛ يعني‌ مقطع‌ كارشناسي‌ارشد و سپس وارد مرحله‌ دكتراي‌ تخصصي‌ (Ph.D) شده‌ و رسماً براي‌ ثبت‌ پايان‌ نامه‌ دكتري‌ اقدام‌ كنند.به‌ عبارت‌ ديگر دانشجويان‌ اين‌ رشته‌ نيز براي‌ ورود به‌ مقطع‌ كارشناسي‌ارشد و دكتري‌ بايد شرايط‌ لازم‌ را داشته‌ باشند؛در اين‌ ميان‌ دانشجويان‌ گرايش‌ "بيوتكنولوژي‌ ميكروبي" در زمينه‌ بيوتكنولوژي‌ غذايي‌ و دارويي‌، توليد آنزيم‌ها، پروتئين‌ها، پلي‌ ساكاري‌ها، قارچ‌ها و مخمرها اطلاعات‌ لازم‌ را به‌ دست‌ مي‌آورند."بيوتكنولوژي‌ پزشكي‌" نيز در زمينه‌ ژنتيك‌ پزشكي‌، تشخيص‌ بيماري‌هاي‌ عفوني‌، ارثي‌ و سرطاني‌، تعيين‌ نقشه‌ ژني‌ و درمان‌هاي‌ مولكولي‌، كاربرد بيوتكنولوژي‌ در پزشكي‌ قانوني‌، توليد فرآورده‌هاي‌ نوتركيب‌ و واكسن‌ها و مواد تشخيصي‌ است و "بيوتكنولوژي‌ محيطي‌ و دريايي‌" به‌ استخراج‌ معادن‌ از طريق‌ بيولوژيك‌، تصفيه‌ فاضلاب‌ها و آلاينده‌هاي‌ خطرناك‌ و جامد، رفع‌ آلودگي‌ درياها و بازسازي‌ بيولوژيكي‌ محيط‌ مي‌پردازد."بيوتكنولوژي‌ مولكولي‌" شامل‌ مهندسي‌ ژنتيك‌، مهندسي‌ پروتئين‌، توليد آنتي‌بادي‌هاي‌ منوكلونال‌، غشاء و سنسورهاي‌ بيولوژيك‌ و انجام‌ تحقيقات‌ بنيادي‌ بيوتكنولوژي‌ مي‌شود و "فرآورش‌ زيستي‌" (مهندسي‌ فرآيندهاي‌ زيستي‌) به‌ طراحي‌ راكتورهاي‌ بيوشيميايي‌، تكنولوژي‌ فراورش‌ مواد غذايي‌، آنزيم‌ها و داروها مي‌پردازد. و بالاخره‌ " بيوتكنولوژي‌ گياهي‌" (كشاورزي‌) به‌ كشت‌ سلول‌ و بافت‌ گياهي‌، تعيين‌ نقشه‌ ژني‌ گياهي‌، مهندسي‌ ژنتيك‌ گياهي‌، توليد بذر و نهال‌ مقاوم‌ به‌ شرايط‌ نامناسب‌ محيط‌، بيماري‌هاي‌ متداول‌ و حشرات‌ و آفات‌ عمده‌، توليد كودهاي‌ زيستي‌ و آنزيم‌ها و هورمون‌ها با منشاء گياهي‌ مي‌پردازد.
توانايي‌هاي‌ لازم‌ :
رشته‌ بيوتكنولوژي‌ از بين‌ داوطلبان‌ گروه‌ آزمايشي‌ رياضي‌ و فني‌ و علوم‌ تجربي‌ دانشجو مي‌پذيرد چرا كه‌ بعضي‌ از گرايش‌هاي‌ اين‌ رشته‌ به‌ علوم‌ پزشكي‌ و بعضي‌ ديگر از گرايش‌ها به‌ رشته‌هاي‌ مهندسي‌ مربوط‌ مي‌شود.گفتني‌ است‌ كه‌ دوره‌ دكتراي‌ مستقيم‌ بيوتكنولوژي‌، دوره‌ آموزشي‌ خاصي‌ است‌ كه‌ مناسب‌ با توانايي‌هاي‌ دانشجويانِ سرآمد به‌ صورت‌ پيوسته‌ و فشرده‌ تنظيم‌ شده‌ است‌ و با پذيرش‌ دانشجوياني‌ كه‌ از نظر بهره‌ هوشي‌، قدرت‌ درك‌ و استدلال‌، توان‌ نوآوري‌ و خلاقيت‌، خودآموزي‌ و استفاده‌ مناسب‌ از وقت‌، علاقه‌ و انگيزه‌ شديد به‌ يادگيري‌ و توانايي‌هاي‌ ذهني‌ و رواني‌ سرآمد همگنان‌ خود هستند، آنان‌ را براي‌ اخذ درجه‌ دكتري‌ در اين‌ رشته‌ آماده‌ ‌مي‌كند.
موقعيت‌ شغلي‌ در ايران :
رشته‌ بيوتكنولوژي‌، يك‌ رشته‌ جديد است‌ و بي‌شك‌ مدتي‌ زمان‌ خواهد برد تا فارغ‌التحصيلان‌ آن‌، جايگاه‌ واقعي‌ خويش‌ را پيدا كنند اما اين‌ به‌ معناي‌ آن‌ نيست‌ كه‌ موقعيت‌ شغلي‌ براي‌ فارغ‌التحصيلان‌ اين‌ رشته‌ مهيا نيست چون‌ زمينه‌ كار بيوتكنولوژي‌ در داخل‌ كشور مساعد است‌ و براي‌ مثال‌ در حال‌ حاضر عده‌اي‌ از دانشجويان‌ دوره‌ دكتراي‌ ميكروبيولوژي‌ كه‌ در زمينه‌ بيوتكنولوژي‌ ميكروبي‌ مطالعه‌ مي‌كنند، بر روي‌ آب‌هاي‌ شور كشور مثل‌ درياچه‌ اروميه‌ كه‌ امكان‌ رشد موجودات‌ در آن‌ پيچيده‌ و مشكل‌ است‌، تحقيق‌ مي‌كنند تا با بهره‌گيري‌ از تكنيك‌هاي‌ بيوتكنولوژي‌، محيطي‌ مناسب‌ براي‌ رشد موجودات‌ دريايي‌ در داخل‌ آن‌ فراهم‌ آورند.از سوي‌ ديگر فارغ‌التحصيلان‌ اين‌ رشته‌ مي‌توانند به‌ عنوان‌ نيروي‌ انساني‌ متخصص‌ براي‌ مديريت‌ مياني‌ و هدايت‌ امور فني‌ خطوط‌ توليد، مزارع‌ و آزمايشگاه‌ها مشغول‌ به‌ فعاليت‌ شوند.

 

لینک کوتاه مطلب لینک کوتاه مطلب